۰۲۱-۸۸۲۵۵۶۰۰

تاریخچه زبان ترکی استانبولی

دستور زبان ترکی استانبولی

تاریخچه زبان ترکی استانبولی

در این مقاله برای شما از تاریخچه زبان ترکی خواهیم گفت. همچنین شما را از دستور زبان ترکی استانبولی به صورت کامل و جامع آگاه خواهیم ساخت و هرآنچه که لازم است را به شما خواهیم گفت و سپس در مقالات بعدی گرامر یا همان دستور زبان ترکی استانبولی را آموزش خواهیم داد. با ما، موسسه زبان پارسایان در یادگیری دستور زبان ترکی استانبولی به صورت گام به گام همراه باشید.

آشنایی با زبان ترکی استانبولی

برای یادگیری زبان ترکی استانبولی بهتر است که ابتدا از تاریخچه زبان ترکی استانبولی و سرگذشت آن در طول تاریخ آگاه شوید و بدانید که زبانی که قرار است یاد بگیرید چه پیشینه‌ای دارد و دست خوش چه تحولاتی در طول تاریخ بوده است.تحصیل در ترکیه

آموزشگاه زبان پارسایان شما را از تاریخچه زبان ترکی استانبولی در این متن آگاه ساخته و با همکاری اساتید مجرب و NATIVE دوره‌های آموزش زبان ترکی را برای شما محیا ساخته است.

برای اطلاعات بیشتر از دوره‌های زبان ترکی استانبولی موسسه زبان پارسایان واقع در گیشا بر روی لینک زیر کلیک کنید:

دوره های ترکی استانبولی

همچنین برای اطلاع از آزمون‌های بین‌المللی ترکی بر روی لینک زیر کلیک فرمایید:

آزمون‌های بین‌المللی ترکی استانبولی

تاریخچه زبان ترکی استانبولی

زبان ترکی استانبولی (به ترکی استانبولی: Türkçe) یکی از رایج ترین زبان های شاخه ی جنوب غربی زبان های ترکی، از قبیل ترکی آذربایجانی، ترکمنی و قرقیزی می باشد که امروزه ۸۸ میلیون نفر در سراسر جهان به عنوان زبان اول یا دوم با آن سخن می گویند. براساس اسناد موجود که به زبان میخی بر روی کتیبه­ های سومری نوشته شده است،  قدمت این زبان به ۸۵۰۰ سال قبل برمی­گردد.

زبان ترکی استانبولی مانند زبان ‌های فنلاندی و مجارستانی مربوط به شاخه زبان‌ های آلتایی از خانواده زبان‌های اورال-آلتایی است. به زبان‌های ترکیه‌ای، آذری، قزاق، قرقیزی، تاتار، ترکمنی، ازبکی و بسیاری از زبان‌هایی که در بالکان تا آسیای مرکزی و شمال غربی چین و جنوب سیبری صحبت می شود، زبان‎های اغوز می‌گویند.

زبان رسمی قلمرو امپراطوری عثمانی، ترکی بوده است که با گسترش قلمرو امپراطوری عثمانی این زبان نیز گسترش بسیاری پیدا کرد.

در تاریخچه زبان ترکی در این زمان تقریبا ۸۸ درصد واژه‌های زبان ترکی، ترکیبی از فارسی و عربی بوده است. به این زبان، ترکی عثمانی نیز گفته می‌شود که زبان تحصیل‌کرده‌ها، دربار و سطح بالای جامعه در آن زمان بوده است. زبان ترکی اصیل زبان کوچه بازاری تعبیر می‌شد که تنها مردم عامی به آن زبان صحبت می‌کردند. ترکی عثمانی در آن زمان به رسم‌الخط فارسی نوشته می‌شد.
در تاریخچه زبان ترکی آتاتورک در سال ۱۹۲۸ الفبای لاتین را جایگزین الفبای عثمانی کرد و بسیاری از کلمات عربی، فارسی و … را از این زبان حذف کرد.

ترکی مدرن از نوادگان ترکی عثمانی و پیشینیان آن به اصطلاح ترکی قدیمی آناتولی است که در اواخر قرن یازدهم میلادی توسط ترکان سلجوقی به آناتولی معرفی شد. ترکی قدیم به تدریج بسیاری از کلمات عربی و فارسی و حتی اشکال گرامری را جذب کرد و به خط عربی نوشت. پس از تأسیس جمهوری ترکیه در سال ۱۹۲۳ ، متن عربی جایگزین الفبای لاتین (۱۹۲۸) شد. اصلاح این زبان توسط دولت جمهوری جمهوری ترکیه آغاز و پشتیبانی شد. علیرغم اختلافات و مقاومت، این جنبش سهم زیادی در پاکسازی واژگان ترکی عناصر خارجی داشت. یک زبان ادبی اساساً جدید ظهور کرد و قدیمی تر خیلی زود منسوخ شد.

از نظر توسعه زبانی، چهار دوره ترکی ممکن است از هم تفکیک شود:

  • ترکی قدیمی (آناتولی و عثمانی) ، قرن سیزدهم – شانزدهم.

  • ترکی میانه (عثمانی) ، قرن هفدهم – هجدهم.

  • ترکی جدیدتر (عثمانی) ، قرن نوزدهم.

  • ترکی مدرن ، قرن بیستم.

زبان ترکی استانبولی در تعدادی از کشورها به­ عنوان زبان رسمی محسوب می­ شود. براساس قانون اساسی سال ۱۹۸۲ جمهوری ترکیه، زبان ترکی استانبولی زبان رسمی این کشور می‌باشد. همچنین در قبرس شمالی، زبان ترکی استانبولی زبان رسمی محسوب می­ شود. براساس قانون اساسی جمهوری قبرس (قبرس جنوبی)، زبان رسمی این جمهوری یونانی و ترکی استانبولی می باشد ولی به­ دلیل مشکلات و مسائل سیاسی پیش­آمده در این جمهوری، عملاً زبان ترکی استانبولی مورد بی ­توجهی قرار گرفته است.

در استان کرکوک عراق (در شمال عراق)، در مناطق غربی مقدونیه و همچنین بخش­های عمده­ای از کوزوو، زبان ترکی استانبولی به­عنوان زبان رسمی گویش مردم شناخته می­ شود. در رومانی نیز این زبان به ­عنوان زبان گروه اقلیت مورد قبول دولت می­ باشد.

اکنون می رویم سراغ آشنایی با دستور زبان ترکی استانبولی

دستور زبان ترکی استانبولی

ساختار زبانی

زبان ترکی از نظر مورفولوژی (صرف) جزو زبان های پیوندی محسوب می شود. در زبان های پیوندی صرف افعال و ساخت حالت های اسم و واژگان جدید با افزودن پسوند به ریشه کلمات انجام می شود.

گرامر ترکی توسط خود ترکها به عنوان یک زبان ساختاری کلاسیک مورد بررسی قرار نمی گیرد. ترکی قوانین دستور زبان مخصوص به خود را دارد که مبتنی بر سیستم کلاسیک مانند زبان لاتین یا یونانی نمی باشد. بیشتر دستور زبان های ترکی برای خارجی ها توسط زبان شناسان نوشته شده است. در نتیجه، بیشتر گرامرها با اصطلاحاتی کلاسیک مانند، تحریک آمیز، مودبانه، موضعی و ماهرانه همراه هستند.

ساختار کلمات ترکی به صورت مصوت + صامت است. یک واژه همیشه از صامت پیروی می کند و همخوان همیشه یک مصوت را دنبال می کند. و فقط در مورد کلمات خارجی که از زبان های دیگر به زبان ترکی وارد شده اند استثنا وجود دارد. به منظور حفظ این قاعده ، برخی صامت ها به عنوان “بافر” بین مصوت ها درج می شوند. این بافرها همیشه Y ، N ، S هستند.

در ادامه با برخی از مشخصه‌های دستوری این زبان آشنا می‌شویم

  1. جنسیت

زبان ترکیه‌ای مانند فارسی جنسیت ندارد و ضمیر سوم شخص مفرد نیز مانند فارسی برای مونث و مذکر یکسان به کار می‌رود.

  1. حالات دستوری

اسامی شش حالت دستوری دارند

اسمی

ملکی

مفعولی مستقیم

مفعولی غیرمستقیم

مکانی

مفعول

به هر کدام از این حالات با پسوند خاصی که به ریشه اسم متصل می‌شود نشان داده می‌شود.

  1. صرف فعل

افعال در ترکیه‌ای مانند زبان فارسی در حالت و شمار با فاعل خود تطبیق دارند و صرف می‌شوند.

ساختار فعل در زبان ترکی به این شکل است

ریشه فعل + نشانه زمان‌ساز + پسوند فاعلی.

  1. حرف تعریف

در زبان ترکیه‌ای مانند فارسی حرف تعریف معین وجود ندارد و عدد “یک” به عنوان حرف تعریف نامعین به کار می‌رود.

  1. ساختار جمله

ساختار جمله در زبان ترکیه‌ای فاعل، مفعول و فعل است اما به دلیل داشتن حالت‌های دستوری مختلف، جایگاه واژه‌ها تا حدی قابل تغییر است.

  1. حرف اضافه

حرف اضافه در زبان ترکیه‌ای برخلاف زبان فارسی معمولا بعد از اسم و به صورت پسوند می‌آید.

  1. حالت منفی و سوالی

منفی کردن در زبان ترکیه‌ای به دو صورت انجام می‌گیرد.

برای جملات اسنادی، با استفاده از فعل کمکی değil انجام می‌شود. این فعل کمکی که مانند سایر فعل‌ها صرف می‌شود و بعد از مسند قرار می‌گیرد.

برای جملاتی که فعل اصلی دارند به انتهای فعل پسوند –me اضافه می‌شود. پسوند –me برای سوالات بله/خیر نیز به کار می‌رود.

برای سوالات معمولی از واژه‌های پرسشی استفاده‌ می‌شود با این تفاوت که جای سایر واژه‌های جمله عوض نمی‌شود، فقط واژه‌ای که جواب است حذف شده و به جای آن واژه پرسشی مناسب جایگزین می‌شود.

  1. تطبیق آوایی

زبان ترکیه‌ای مانند سایر زبان‌های ترکی تطبیق آوایی دارد، به این معنی که آوای حروف صدادار در پسوندها باید با آوای حروف صدادار واژه‌ها یکسان باشند. مثلا اگر ریشه واژه حرف صدادار گرد داشته باشد پسوندی که به آن متصل می‌شود نیز باید حروف صدادار گرد داشته باشد.

آواهای صدادار در واژه‌ها نیز باید با هم یکسان باشند، یعنی اگر یکی از آواها بلند است سایر آواهای واژه نیز باید بلند باشند. (در بخش الفبای زبان ترکی  به توضیح کامل آواها می پردازیم.)

  1. تکیه

تکیه روی واژه‌ها در حالت تک‌واژه‌ای روی هجای آخر واژه‌هاست اما در جمله تکیه واژه‌ها (به خصوص فعل‌ها) تغییر می‌کند.

الفبای زبان ترکی

در طول تاریخ برای نوشتن زبان ترکی بیش از ده الفبا به کار رفته است. از این میان، چهار الفبا رواج بیشتری داشته است و در قرون مختلف به عنوان الفبای رسمی پذیرفته شده اند، که عبارتند از:

گوک تورک ((Göktürk Alfabesi

الفبای اویغور (Uygur Alfabesi)

الفبای عربی

الفبای لاتین (Latin Alfabesi)

از الفبای گوک تورک تا قرن دهم میلادی، از الفبای اویغور تا قرن پانزدهم میلادی و از الفبای عربی از قرن دهم تا سال ۱۹۲۸ میلادی استفاده شده است. در سال ۱۹۲۸ طی تسویب قانونی در مجلس ترکیه مبنی بر استفاده از الفبای لاتین به عنوان الفبای رسمی، الفبای لاتین جایگزین الفبای عربی شد.

الفبای ترکی یک الفبای آوایی است، بدین معنی که حروف و کلمات همان گونه که نوشته می شوند تلفظ هم می شوند. الفبای ترکی استانبولی، از بیست و نه حرف از حروف لاتین  تشکیل شده‌است؛ که با تغییرات جزئی به صورت الفبای ترکی درآمده ‌است.

A a, B b, C c, Ç ç, D d, E e, F f, G g, Ğ ğ, H h, I ı, İ i, J j, K k, L l, M m, N n, O o, Ö ö, P p, R r, S s, Ş ş, T t, U u, Ü ü, V v, Y y, Z z

در الفبای ترکی ۸ حرف صدادار و ۲۱ حرف بی صدا وجود دارد.

حروف صدادار یا مصوت ها (Ünlüler)  بر اساس جایگاه زبان در هنگام تلفظ شان در دهان در دو گروه kalın و ince قرار میگیرند. اگر هنگام تلفظ مصوت، زبان به جلوی دهان نزدیک شود، مصوت ایجاد شده پیشین یا ظریف (ince unlu) و اگر زبان به عقب دهان نزدیک شود، مصوت ایجاد شده پسین یا کلفت (kalin unlu) خواهد بود.

مصوت های پسین: a- I – o- u

مصوت های پیشین:e- i- ö- ü

حروف بی صدا یا صامت ها (Ünsüzler) نیز به دو گروه تقسیم می شوند.

اگر هنگام تولید صامت تار های صوتی لرزش داشته باشند به آن صامت ها نرم (yumuşak)  و اگر لرزشی ایجاد نشود به آن صامت ها سخت (sert) گفته می شود.

صامت های نرم: b- c- d- g- ğ- j- l- m- n- r- v- y- z

صامت های سخت: ç- s- p- t-  h- k- f-ş

برای حفظ کردن صامت های “سخت” که بسیار مهم هستند و نقش بسیار زیادی در بخش های مختلف آموزش دستور زبان ترکی را ایفا می کنند می توان از عبارت ” چسپ ته کفش” استفاده کرد.

نکته:

حروف صدادار ترکی کوتاه هستند. گاهی تاکید بر تلفظ کشیده ی حروف است. برای این منظور یک علامت ” ^ ” روی مصوت مورد نظر گذاشته می شود. معمولا در کلمات دخیل از زبان فارسی و عربی این علامت یافت می شود.

در مقالات بعدی در یادگیری ادامه ی دستور زبان ترکی استانبولی با آموزشگاه زبان پارسایان همراه باشید.

hd